NEDERLANDS : ETYMOLOGIE

- https://onzetaalnl/
- http://wwwprojectx2002org/nederlands/fonetiek_en_fonologie_oefhtm
- http://vincentderooijsocsciuvanl/atw/week1html

- A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X -Y - Z -

- http://wwwomniglotcom/writing/egyptianhtm#origins

A

- -a : ba , ga , la , ma , na , pa , ra , sla , va ,
- -aad : daad , laad , naad , raad , zaad
- -aak : haak , kaak , laak , maak , raak , taak , vaak , waak , zaak
- -aal : baal , daal , faal , kaal , maal , paal , sjaal , taal , vaal , Waal , zaal
- -aam : alaam , faam , naam , raam ,
- -aan : baan , banaan , dekaan , gaan , graan , haan , laan , maan , vandaan ,
- -aap : kaap , paap , raap ,
- -aar : baar , gaar , haar , jaar , maar , naar , paar , raar , vaar , waar
- --- Als suffix : ler-aar < stam leer - aar Zie WdH , Morfologisch 170-173
- -aars : kaars , laars , paars , vaars
- acht : dacht , jacht , klacht , kracht , lacht , macht , nacht , pacht , pracht , slacht , vacht , wacht , zacht
- -ar : bar , dar , kar , nar , spar ,

-

- Ned : aarde D : Erde E : earth Arabisch : أَرْض = ´arD (aarde) Aramees : אֲרְעַ = ´ärë`a (aarde) Hebreeuws : אֶרֶץ = ´èrèts (land, aarde) Syrisch : ´ar`o (aarde)
- Fr : terre Italiaans : terra Lat : terra < ter-sa , zie tergere (tergo of tergeo) ; torrere (torreo, torrui, tostum) : drogen , dor) Spaans : tierra De aarde (t') wordt voorgesteld door aan beide kanten afgeronde rechthoek met drie punten eronder als zaden die in de aarde kunnen ontkiemen Tegenover terra (aarde) staat mare : zee
-- Grieks : γη = gè (aarde, land) -> gaia - geo-logie Geb In de Egyptische mythologie is Geb de god van de aarde , zie https://nlwikipediaorg/wiki/Geb_(mythologie) Hij wordt voorgesteld door een gans

- Ned: ach-t-er Arabisch : âkhar Hebr :´-ch-r (1) voorzetsel אֶחָר = ´èchär (na, achter) stat constr אַחַר = ´achar (2) אַחֵר = ´acher (a-n-der, andere) D: hinter
-- E: an-other < elk ander , other
- Lat: post

- Ned: adelaar (edele aar) D: Adler
- Lat: aquila E : eagle Fr : aigle

- adem - asem (Waarschoots: ausme) Gr: οσμη / οδμη = osmè / odmè (reuk) ; zie wkw οζω = ozô (ruiken) Lat : odor, odoris Fr : odeur

- Ned: ageren < Lat: agere , egi , actum (handelen) Gr: αγω = agô (voeren, leiden, drijven)

- Franse uitgang -ain > lat: -anus : panis -> pain ; famis -> faim

- Ned: Amon :

- Ned: Atoem : https://nlwikipediaorg/wiki/Atoem

B

- Ned: bak-k-en

- banen, gaan Grieks : βαινω = bainô (banen, gaan, zich in beweging zetten) Hebreeuws : בָּא = bâ´ (gaan, komen)

- Ned: beest E: beast Fr: bête

- beet-je D : Bit E: bit Fr: bit Stam : b - t

- Ned: berg
-- Lat: mons , montis Fr: mont
-- Hiëroglyfen : dw Uitgebeeld door twee hoogtes waartussen een dal is

- Ned: be-stem-men Lat: de-stin-are: bestemmen, bepalen, bevestigen Fr: destiner

- Ned: bijten , beet , gebeten bete

- blad (van een boom) Stam: b/f -l D: Blatt G: φυλλον = fullon (blad) βλαστος (kiem, spruit, stengel) Ww βλαστ-αν-ω = blastanô (kiemen, ontspruiten) Lat: folium (blad); flos, floris (bloem)

- blik-ken Gr: βλεπω = blepô

- Ned: blind D: blind E: blind
- Lat: caecus Fr: aveugle (ab oculis : zonder ogen)
- Gr: tuflos
- Hebr : `iwwer

- Ned: boek D: Buch E : book
- Gr: βιβλιον (boek , geschrift) < βιβλος = bib-los (papyrusplant, papyrusrol , boek) De Griekse uitgang -ion duidt een collectivum aan en gaat van zn naar zn
-Lat: liber Fr: livre Stam : l - b/v - r In het Grieks is het b-b-l Waarom l en r ?
- Gr: παπυρος Lat: papyrus Ned: papyrus p-p-r -> (?) b-b-l Ned: papier D Papier Fr: papier E: paper Zie : Chronique d'Egypte Bulletin périodique de la Fondation Egyptologique Reine Elisabeth L'étymologie du mot « papyrus » Joseph Vergote , pp393-397 Print ISSN: 0009-6067 Online ISSN: 2034-6441

- Ned: bot Fr: bouton

- -- Ned : boot D : Boot E : boat Fr : navire , bateau (oud-eng bat + suffix -eau) Gr : ναυς , gen νεως = naus (schip) L : navis (= schip ; navicula = boot)
-- Ned : vlot (pl- -> vl-) Grieks : πλοιον = ploion (boot) Taalgebruik in het NT : ploion (boot) Zie het werkw πλεω = pleô (varen) Taalgebruik in het NT : pleô (varen) De r en l zijn lingualen (tongletters) pl -> vr : pleô (varen) ; afgeleid ervan is πλοιον = ploion (vaar-tuig)
- Ned : oever D : Üfer Hebr : עֵבֶר = `ebhèr (oever, overzijde, overkant) Zie het werkw עָבַר = `âbhar ('oeveren', overgaan, voorbijgaan, doortrekken) Taalgebruik in Tenakh : `âbhar (overgaan, voorbijgaan, doortrekken) Grieks : περαν = peran (oever, overzijde, overkant) Taalgebruik in het NT : peran (overzijde, overkant) (b/p/v , is de glottisslag aan het begin van het Griekse woord weggevallen ?) Lat : ripa (metathesis = omwisseling van de medeklinkers van het Griuekse περαν = peran (overzijde, overkant ?) Frans : rive

- Ned: boter Lat: butyrum D: Butter E: butter Fr: beurre

- bouw (gebouw) D: Bau E: building Hiëroglyfen : pr (uitspraak: per) Hebreeuws : בנה (bânâh : bouwen) בת (beth : bouw, huis) Stam : b/p
- bouwen D: bauen E: build

- Ned: breken , brak , gebroken Lat: fra-n-gere (nasalisatie) , fregi , fractum Ned zn : breuk Fr: briser (breken, ver-brijz-elen)
- Hebr: שׁבר = sjâbhar sj (mischien van sjeni : twee) br : in twee breken br in Hebr en in Ned , Lat b/f- r Arabisch : thabara
- Gr: κλαω = klaô

- Ned: zn brood D: Brot E : bread Lat: defrutum (ingekookte most, moststroop) Gr: bruton (een gegiste drank uit gerst) Stam: b/f - r - d/t De grondbetekenis is gisten; verwant met brouwen Met het Griekse αρτος = artos (brood) heeft het de r en d/t gemeenschappelijk
- Lat: panis Fr: pain
- In het hiëroglyfisch stelt een brood de letter t voor Te onthouden door Brot\נר|-
- Aramees : לַחְמָא = lachëm'â (brood) Hebreeuws: לחם = lèchèm (brood) Taalgebruik in Tenakh : lèchèm (brood)
- Arabisch : خُبز = chubz (brood) Taalgebruik in de Qoran: chubz (brood) In het Arabisch heeft lachm een andere betekenis

D : Bruder E : brother Fr : frère Lat: frater (fra-ter , pa-ter , ma-ter ; broe-der , va-der, moe-der , zus-ter) Stam : b/f - r
Grieks : αδελφος = adelfos (broer)
Hebreeuws : אָח = ´âch (broer) Arabisch : أخ = ´ach (broer)

- Ned: brullen Een klanknabootsend woord? Fr: rugir Een brullende of briesende leeuw

C

- cirkel Fr: cercle E circle Fr : Lat: circulus , verkleinwoord van circus Gr: κιρκος = kirkos (kring, renbaan) Hebr: ככר = kkr cirkel, rond
- cyclus D: Zyclus E : cycle Fr: cycle Gr: κυκλος = kuklos : wiel , kring , cirkel , ring , (ronde) schijf
- kring Middelned: crinc , cring D: Kreis
- singel Lat: cingulum (gordel)
- Stam : c/k/s - r of k/g

D

- Ned : dag D : Tag E : day F : jour < Lat diurnum Cfr journaal Grieks : ἡμερα = hèmera (dag) Taalgebruik in het NT : hèmera (dag) Lat : dies Latijn : dies (dag) diurnus (dagelijks) Hiëroglyfen : tá (aarde , land , bodem) ; dit benadert de klank dag ; het wordt verbeeld door een langs beide kanten afgeronde rechthoek met drie punten (bedoeld als zaden) eronder http://faraoegypte-alles-overnl/Egyptische_boekenhtml#BoekderDag Noet is de godin van de nacht , Geb de god van de dag , de aarde
-- Arabisch : يَوم = jaum (dag) Hebreeuws : יוֹם = jôm (dag)

- Ned: deel D: Teil
-- Fr: part E: part Lat: pars , partis

- jong dier, dierenjong, jonge leeuw, welp Gr: σκυμνος = skumnos De uitgang -μνος = mnos zou voortkomen uit μενος = menos: participiumvorm sk zou de stam kunnen zijn; skul: bedekken of verslinden (misschien de tegenstelling van bedekken nl ont-dekken, ontdoen van, beroven enz) Jonge dieren worden door de moeder bedekt κυλαξ = kulaks: jonge hond

- Ned: deur D: Tür E: door Gr: θυρα = thura Stam: d/t/th - r Gr: δελτα = delta; 4de letter van het Griekse alfabet De hoofdletter heeft de vorm van een deur van een tent In het Hiëroglyfisch wordt de lettergreep di afgebeeld door een tent met een deurtent di of rdi: geven, aandacht schenken aan Zie het Griekse wkw διδωμι = didômi: (stam: d) geven De letter delta doet denken aan de Egyptische delta: een omgekeerde hoofdletter delta De letter d met de klank da/dat zou wijzen kunnen aanduiden, zoals het aanwijzend voornaamwoord die/dat; aandacht schenken aan is een kijken in de richting van, wijzen op In het Hiëroglyfisch wordt de letter d afgebeeld door een man met duim Dient de hand als een richtingwijzer?
In het Hebreeuws doet de hoofdletter d denken aan een stijlpost met een draaiende deur דלת‏ (délet)

- distributie < Fr: distribution < Lat: acc enk distributionem van het Lat: distributio : verdeling , uitdeling , indeling E: distibution

- doden D: töten Fr: tuer
- E: kill

- Website : http://de-bruynit/english/0611_metshtml
- dood D: Tod E: death / dead
- Lat: mors , mortis Fr: mort Ned: moord D : Mord E : murder Gr: μορτος = mortos Arabisch : lidw + zn : الموت = almawt (de dood) Hebreeuws : מוות = mèwèth Stam : m - t(h) Hiëroglyfen : moet of mut : https://nlwikipediaorg/wiki/Moet_(godin) - http://suijsorg/web%20egypte/e-3-goden-muthtm
- Gr: θανατος = thanatos

- Ned: doof D: taub E: deaf Stam : d/t - f/b Gr: τυφλος = tuflos (blind , doof)
- Ned: doven (uitdoen , uitdoven) Het vuur dooft uit De lichten doven

- Ned. : do- p-en (zie het Hebreeuws tâbal) , doop-s-el , do-m-pe-l- en . D. : taufen . E. : baptize . Fr. : bapt- ê - me . Grieks : βαπτιζω = baptizô (dopen) (metathesis van t-b?) . Taalgebruik in het NT : baptizô (dopen) . Hebreeuws : טָבַל = tâbhal (dopen, zich dompelen) . Taalgebruik in Tenakh : tâbhal (dopen, zich dompelen) . Latijn : baptizare .

- Ned : duisternis Arabisch : ظلام = DHalâm (duisternis) Taalgebruik in de Qoran : DHalâm (duisternis) D : Finsternis E : darkness Fr : ténèbres Grieks : σκοτος = skotos (duisternis) Taalgebruik in het NT : skotos (duisternis) Hebreeuws : חֹשֶׁך = chosjèkh (duisternis) Taalgebruik in Tenakh : chosjèkh (duisternis) Lat : tenebra

E

- e- : eb , eg , el , en , er
- -e : de , ge , me , te , we , ze
- -ee : fee , mee , pee , ree , vee , wee , zee
- -eed : deed , kleed , leed , meed , smeed , wreed
- -eef : beef , geef , keef , leef , neef , teef , weef , zeef
- -eer : beer , heer , keer , leer , meer , neer , peer , veer , weer , zeer
- -eet : beet , heet , kreet , meet , speet , vreet , weet , zweet

- Ned: egel D: Igel

- Ned: ei D: Ei E: egg Fr : oeuf Lat: ovum

- enthouiasme Gr: ενθουσιασμος = enthousiasmos : geestvervoering , goddelijke inspiratie < εν = en (in) + θεος = theos (god) , Lat: deus
- Gr: ενθουσιαζω = '(door een god) bezeten zijn of buiten zichzelf zijn
- Gr: εξουσια < εξ = ex (uit) + ουσια = ousia (het zijnde) is een zelfst naamw vr enk , afkomstig van het wkw ειμι = eimi (zijn, bestaan) : het zijnde uit ; macht , mogelijkheid , kracht

- Ned: eten D: essen E: eat Gr: εσθιω /εσθω / εδω = esthiô / esthô / edô (eten) fut εδομαι = edomai , aor εφαγον = efagon , perf εδηδως = edèdôs
- Lat: mandere , mandeo , mandi , mansum Fr: manger

F

- Ned: fornuis Fr: fournaise E: furnace

- Ned: funerarium Ontleend aan Frans funéraire ‘betreffende een begrafenis’ [1565; Rey], zelf ontleend aan Laatlatijn funerarius, een afleiding van klassiek Latijn fūnus (genitief fūneris) ‘sterfgeval, begrafenis, lijkstoet’

G

- Ned: gaan D: gehen E: go

- Ned: gans D: Gans E: Goose Gr: χην = chèn Lat: anser Hebr: אוז = ´ooz

- Geb In de Egyptische mythologie is hij de god van de aarde , zie https://nlwikipediaorg/wiki/Geb_(mythologie) Hij wordt voorgesteld door een gans

- Ned: geven
-- Gr: δι-δω-μι = di-dô-mi Lat: donare Fr: donner Hiëroglyfen : di (piramide met een piramide erin : verdubbeling van de d / delta ?)

- Ned: gno-sis (kennis) Lat: cog-noscere , cog-novi, cog-nitum (leren kennen , vernemen , kennis maken met) < con-gnoscere , de n assimileerde met de g , maar er werd 1 g geschreven ; eigenlijk zouden we moeten schrijven co-gno-scere < Gr: γι-ννω-σκ-ω Stam : gno

- Ned : goed Arabisch : طَيَّبٌ = thajjab (goed) Taalgebruik in de Qoran : thajjab (goed) Aramees : טַב = tabh (goed) Hebreeuws : טוֹב = tôbh (goed) Stam : t-b
- Ned : goed D : gut E : good Gr : αγαθος = agathos (voorvoegsel a - gath -os) Stam : g - d/t/th
- Lat : bijvoegl naamw : bonus / bijw : bene Fr : bijvoegl naamw : bon / bijw : bien

- Ned: goud E: gold

- Physiologus 19 περι γυπος : over de gier Stam : γ/κ
- γυψ
-- γυ-νη
-- υψ-  
- In feite gaat het om de "beval-steen" Deze steen heeft het kenmerk dat er zich iets anders in bevindt; wanneer je ermee klopt, geeft hij een geluid Zoals een noot heeft hij een kern en een omhulsel Of een vrouw die in haar buik een vrucht draagt
- εγ-κυος / εγ-κυμων : (iets) in de holte ; zwanger , drachtig < εν κυω / κυεω : een holte of bolrond maken en daarin iets omvatten, bevatten
- https://nlwikipediaorg/wiki/Vale_gier : "de vleugelpennen doen in vlucht enigszins denken aan vingers "
- De Egyptische godin werd wordt verbeeld met de gier: zie https://nlwikipediaorg/wiki/Nechbet Nechbet is de godin van Opper-Egypte In het Hebreuws betekent nègèbh : het Zuiden, dor land In Nechbet zittten de letters ch/g en b/p -> gp: gier



H

- Ned : hand D : Hand E : hand Oudengels : hentan (trachten te pakken) Oudnoors : henda (grijpen)
- Arabisch : يد = jad (hand) Hebreeuws : יָד = jâd (hand)
- Fr : main Lat : manus
- Grieks : χειρ = cheir (hand) cfr chirurgie, chiropraxie Hand betekent dus 'grijper' (stam : g/ch- r) In het hiëroglyfisch geeft de hand (vingers = doigts < Lat: digitus) de letter d weer ; de onderarm met twee vingers (grijpertjes) de letter ajin (`) Uit het Hebreeuws : jatten (stelen) Portal (2008, 63) Horappollon 119

- hart D: Herz E: heart Gr: καρδια = kardia Lat: cor, cor-d-is Fr: coeur Stam : c/h - r - d/t/z
-- Hebr: לב (lebh) Zie Ned: leven , loven, lief-de Stam: l - b/v/f Hiëroglyfen : ib

- Ned : hebben D : haben E : have Fr : avoir Lat : habere Stam : h-b/v
- Grieks : εχω = echô (hebben, bezitten) Stam s-ch

- Ned: hechten Lat: nectere (necto) , nexui , nectum: 1 a) knopen, vlechten, vastbinden aan b) binden, boeien, gijzelen 2 verbinden, aaneenrijgen Nexus zou dus betekenen : verbonden De vraag rijst dan : waarmee of met wie verbonden? Het Ned hechten en het Lat nectere lijken toch heel sterk op elkaar
- an-nex-atie : aan-hech-ting, bv de annexatie (aanhechting) van het Krim aan Rusland
- We moeten de wonde hechten Het kind is gehecht aan zijn moeder Iemand in hechtenis nemen
- Gr: δεω = deô: 1 binden, hechten 2 ontbreken, nood hebben aan De Griekse letter delta, afgeleid uit het Semitische d-l-th : deur Een deur opent en sluit Er zijn dus twee tegengestelde aspecten Is dit ook met het ww deô: binden en ontberen?
- zn = desmos (band) de- infix s - uitgang mos Zn eindigend op (s)mos: van werkwoord naar zelfstanding naamwoord: zn van handeling: binden-> binding-band (uit bond - gebonden?)

- heet D: heiss E: hot Hebr: חמ = châm , wkw châmam
- Lat: chal-i-dus Fr: chaud

- h-e-n , h-aa-n , h-oe-n(der) Stam : h-n
-- kip ; Fr: coq (haan) ; klanknabootsend : kuklekuuk ; stam : c/k - q/k

- Ned: hof Gr: κηπος = kèpos D: Hufe Ned: hoeve Stam : k/h - p/f/v : "omsluiting" - In het hiëroglyfisch komt de h overeen met : volgens sommigen : een hof met ingang , volgens anderen : een rieten hut

- hol-te εγ-κυος / εγ-κυμων : (iets) in de holte ; zwanger , drachtig < εν κυω / κυεω : een holte of bolrond maken en daarin iets omvatten, bevatten

- Ned: hond Lat: canis Fr: chien

- Ned : hoofd < Lat : caput , capitis D : Koph (de d/t valt weg) E : head (de p/f is verdwenen chapt-er : hoofd-ing , hoofd-stuk Zie Fr : chef (degene die aan het hoofd staat) Stam : h/k/c/ch - f/p/ph - d/t
- Fr : tête < Lat : testa (vr enk van testus, a, um < tegere : dekken ; t/g , g/k) Is tête = gedekt ? Het hoofd dat b/gedekt is ?
- Gr : καρα = kara (hoofd) Proto-Indo-Europees : krh-(e)s-n- ('hoofd') Zie Ned : her-senen , k/h Sanskriet : sirsn-as
- Arabisch : رئيس (rajîsj) Hebreeuws : רֹאשׁ = ro´sj (hoofd, top, begin) Taalgebruik in Tenakh : ro´sj (hoofd, top, begin)
- Fr : bout (uit-einde, uiterst punt , top (metathesis: b-t/ t-p) Lat : pungere , pupugi , punctum In het Hiërglyfisch stelt een hoofd in profiel de ideogram voor met de klankwaarde pt ; b/p

- Ned : huis : indogermaanse basis met de betekenis van "bedekken" (dak , Lat: tectum = bedekt < tegere : dekken, bedekken) Hiervan zijn ook afgeleid Latijn cus-tos (bewaker) , Grieks κευθω = keuthô (bedekken, verbergen) , E to hide (verbergen) D : Hause E : house Fr : maison < mansio (verblijf) -> manere (blijven, verblijven) Grieks : οικος = oikos (woning) Taalgebruik in het NT : oikos (huis) Hebreeuws : בַּיִּת = bajith (huis) Taalgebruik in Tenakh : bajith (huis) Lat : domus (domi-nus : het huis betreffende , heer)
- In het hieroglyfisch geeft een soort huis met binnentuin de klankwaarde pr weer Een vierkant geeft de letter p
- Bibliografie : De Martelaere Patricia , Thuis Een plaats om beu te worden , in : Verrassingen Essays , Amsterdam , Meulenhoff , 1997 , p 7-21

- Ned: hut Gr: κυτος = kutos (omhulsel , huid) Lat: cutis


I

- Gr: ἐγὼ (= egô: ik). Lat. ego. Ned.: ik. Fr. je. Hebr. ´ânî (653) en ´ânokhî (276), samen (929).


J


K

- Ned: kalf D: Kalb E: calb

- kauwen - kiew Hebr: אָכַל = ´âkhal (eten)

- kern Gr: καριον : noot, walnoot ; kern of pit van steenvruchten; stam : k-r καριον : noot, walnoot ; kern of pit van steenvruchten; stam : k-r

- kiem D: Keim Griekse wortel γεν = gen Stam : k/g - m/n Ned: ont-kiemen D: keimen
- Gr: βλαστος = blastos Gr wkw met affix : βλαστ-αν-ω = ont-kiem-en Ned: bolster ? (de grondbetekenis is 'zwellen')
--- Ned: blad Gr: φυλλον = fullon Lat: folium Fr: feuille D: Blatt
--- Ned: bloem D: Blume E: flower Lat: flos , floris Fr: fleur

- Ned: kla-gen Lat: cla-mare (roepen) zn : cla-mor Indo-Europese stam : kel Gr: kaleô (Zie Mesotten Bart, Reliqua, Halewyn, 2012 , blz 334-335)
- Gr: kra-zô (krassen , krijsen , roepen) W -> S : kra-sis (gekras , gekrijs) Fr: crier zn : le cri Ned : kreet
- Gr: kraugè (geschreeuw) A + S -> W : kraug-adzô zie Ned: kla-g-en
- Hebr: tsâ `aq Lees Gr van rechts naar links (kradzô -> dz - r -k) , alzo : Hebr: tsade // Gr: dzèta ; Hebr: ajin // Gr: rho ; Hebr: qoph // Gr: k Opmerkelijk : ajin // rho

- Ned: klein D: klein
- Fr: petit Volkslatijn : pittittus Hebr: פת = path (stuke , bete) < פתת = pâthath (in stukken verdelen)

-

- Ned: kneden D: kneten E: knead

- Ned : knie Gr : γονυ = gonu (knie) ; gen γυνατος = gunatos Taalgebruik in het NT : gonu (knie) Lat : genu k/g D : Knie E : knee Fr : genou
- Arabisch : ركبة (rakba) Hebreeuws : בֶרֶךְ= bèrèkh) In het Arabisch staat de b achteraan , in het Hebreeuws vooraan

- Ned: koek / cake D: Kuchen E: cake

- Ned: kolom E: column Fr: colonne Lat: columna Stam : k/c - l - m/n
- Gr: στηλη = stèlè (stijl)

- Ned: kroon Lat: corona

- Ned: kun-de < kun-nen Gr: γι-γ-ν-ω-σκ-ω = gignôskô : ken-nen, weten zie Lat: s-c-ie-n-tia (stam: c-n) Bij het Ned kunde zit ook de stam g/c/k - n In het Gr: τεχν=ι=της - technitès : technieker, kun-de-naar, kun-st-enaar, staat een t vóór chn In het Hebreeuws wordt de t (thaw) gebruikt bij het vormen van zelfstandige naamwoorden


L

- l-n : laan , leen , loon , leun ,
- laan (weg) Wellicht verwant met het Griekse ελαυνω = elaunô (voortdrijven van mens en dier) De laan zou dan de weg zijn waarlangs het vee wordt gedreven D : Allee E : avenue Fr : la rue

- lachen - lach D: lachen E: laugh
- ridere, rideo , risi , risum Fr: rire

- Ned: leeuw Arabisch: لبؤة (labiwah) D : Löwe E: lion Fr: lion Gr: λεων , λεοντος Lat: leo , leonis Hebr : לביא (lâbhi´)
-- Middelnederlands: leu, leeu, leeuwe (Van Dale Lexicografie, 1989, blz 439)
-- De Griekse uitgang -ôn lijkt op een actief tegenwoordig deelwoord; verbuiging: -ôn , -ontos Maar er zijn ook zelfstandige naamwoorden met die vorm (Fleury, 1947, nr 146 a) De stam is leont De eind t valt weg (Van De Vorst, 1969, nr 18C1) en in de vorming van de nominatief enkelvoud heeft een verlenging plaats, vandaar ô ipv o De genitief enkelvoud wordt gevormd door de stam leont- met de uitgang -os; bijgevolg: leontos De zelfstandige naamwoorden, die eindigen op -ôn kunnen een collectief aanduiden
-- In het Latijn valt de naale slot-n in de nominatief enkelvoud weg; vandaar: leo ; genitief enkelvoud: leo-n-is (Raeymaekers, 1947, nr 36b)
-- In het Oudfrans komt nog leon voor Verandering van e in i onder invloed van? Ligt de ei en de i dicht bij elkaar bij het maken van de overgang van de e naar de o?
-- Hebreeuws: lâbhî´ Verwijzing naar het Ugaritisch : lbu , het Akkadisch: labbu, labbatu Leeuwin : לְבִיאָה (lëbhî´âh) Zelfstandig naamwoord met drie medeklinkers, waarbij één ooprspronkelijke lange klinker in de tweede lettergreep: qatîlvorm (Lettinga 24e4)Arabisch: لبؤة (labiwah)
-- Als het Indo-Europese woord een leenwoord uit het Semitisch is , is dan de w in het Duits en het Nederlands afkomstig van het Semitische b(h) of v/w?
-- In het Hiëroglyfenschrift bestaat de letter l niet Als die letter dan toch moet gebruikt worden, gebruikt men het beeld van een leeuw De liggende leeuw geeft het ideogram, determinatief en de klankwaarde rw Veronderstel dat r en l (liquida) hier uitwisselbaar zijn, dan hebben we rw of lw (leeuw)
- https://newchristianbiblestudyorg/fr/bible/story/the-lioness-and-her-whelps/lxx-a-parsing-unaccented

- Ned: leren D: lernen E: learn
-- Hebr: לָמַד = lâmad Stam : l - m - d Gr: μα-ν-θ-αν-ω = ma-n-th-an-ô (leren, onderwijzen) μαθητης = mathètès: leerling Stam : math Zie Hebr: m-d ל = l wordt gebruikt voor de datief: aan, voor מה = mâh of mah of mèh: vragend vnw wat of welk למה = lâmmâh of lâmèh: waarom? De ד is de letter daleth: d Het zou naar iets kunnen verwijzen, een aanwijzend voornaamwoord: dat We zouden het Hebreeuwse למד = lâmad kunnen vertalen met : voor wat is dat? Waarvoor of waarom is dat? Het is de vraag naar de functionaliteit van het aangeduide Leren is onderwijzen
- In het Ned: dit, dat; ook het bep lidw de In het Gr: het bep lidw το = to: de In het Gr: δι-δα-σκ-ω = di-da-sk-ô: leren, onderwijzen, onderrichten Lat: docere Stam: d-k/c Beide woorden beginnen met een d, dat In het Grieks kennen we het wkw δεικ-νυ-μι = deik-nu-mi: wijzen, tonen Gr: δακτυλος = daktulos: vinger Lat: digitus: vinger - vangen, begrepen vanuit δεικ-νυ-μι = deiknumi: wijzen, tonen zou wijzer (dat! bv een vingerwijzing: vermaning) kunnen betekenen Is in het Nederlands een d een v geworden en werd er vervolgens de nasalisatie met n ingevoerd waardoor we 'v-i-n-g-er' krijgen? In het Hiëroglyfisch wordt de d voorgesteld door een hand met duim Te onthouden met digitus/doigt
- Gr: δεχομαι = dechomai: ontvangen (stam: d - k/ch) wordt in het Latijn vertaald door ac-cipere < ad + capere: tot zich nemen In het Frans wordt 'ontvangen' door recevoir < het Latijn recipere < re + capere: terug nemen, vertaald Het Nederlandse kapen: overmeesteren, roven komt van het Latijnse capere
- Het Nederlandse werkwoord leren en het Hebreeuwse werkwoord lamed beginnen met de letter l
-- -rac 3lm (savoir) Het Arabisch en het Hebreeuws hebben de l + m gemeenschappelijk
verbe: ta3allama (apprendre pour soi-même) تعلـَّمَ
maSdar: ta3allum (le fait d'apprendre) تعلـُّم
N d'agent: muta3allim (celui qui apprend) متعلـِّم
N de patient: muta3allam متعلـَّم

- loven D: Lob Lat: lau-dare Fr: louer Stam : l - b/v/u (in tweeklank)
-- Hebr: לב (lebh) Zie Ned: leven , loven, lief-de Stam: l - b/v/f Hiëroglyfen : ib Moeilijkheid van de l in het hiëroglyfenschrift


M : Hiëroglyfen : http://wwwaegyptischde/glyphomatpl http://hieroglyphespagesperso-orangefr/ http://wwwperkemetbe/viewtopicphp?f=18&t=3057&sid=0de6e73181b32c43021ebdfacefc7ff9 In sectie G en H van Gardiners sign-list ontdekken we ongeveer 65 volledige en onvolledige afbeeldingen van vogels Volgens het Egyptisch canon staan die afbeeldingen altijd in profiel Eén uitzondering valt wel op, de uil (volgens Newberry gaat het om de schuuruil (kerkuil) of Tyto Alba) Dit hiëroglief staat voor de medeklinker m en is mogelijk afgeleid van zijn naam: (i) m (w) of 'iemand die kreunt of klaagt’
Er zijn wereldwijd 16 soorten uilen gekend, waarvan één soort voorkomt in Egypte
De kop van het dier kan zo’n 270 graden draaien zonder ogenschijnlijk invloed te hebben op de rest van het lichaam Deze vogels observeren nauwgezet de omgeving en hebben een uiterst scherp gehoor Het dier was zeker niet mensenschuw Je vond ze in Egyptische tempels samen met een overvloed aan prooien zoals ratten, muizen, mussen en tortelduiven Opmerkelijk is dat het de enige vogel is die als hiëroglief afgebeeld wordt zonder achterst pootklauw
(gedeeltelijk uit Between Heaven and Earth - Birds in Ancient Egypt Rozenn Bailleul -Lesuer)

- Ned: majesteit D: Majestät E: majesty Fr: majesté Hiëroglyfen : chèm Het wordt voorgesteld door een vollersknots Geheugensteuntje met een metathesis : m-ch

- malen , maalde , gemaald meel maalderij molen Gr: μυλος (molen, molensteen)

- markt - mercator - mercurius

- Ned : meer magis (meer) ; bijwoord , comparatief maxime (mak-sime; meest) : bijwoord , superlatief magnus (groot) g/k Oudengels : ma Grieks : μεγας = megas (groot) E: major (uitspraak : meedzë) Hiëroglyfen : n_tr (netjer) : god , goddelijk , uitgebeeld met een vlaggestok met vlag
-- Ned : magis-ter : letterlijk meer-dere , meestal vertaald door mees-ter Oudengels : ma Engels : mas-ter Ned : mees-ter Grieks : μεγας = megas (groot) Hiëroglyfisch : nb (weergegeven door een schaal)

- Ned: melk D: Milch E: milk
- Lat: lac - lactis Fr: lait

- mens < man-s ? Hebreeuws : יש (isj : man) ; vr ישה (isjâh : man-n-in , vrouw) Hiëroglyfen : s ; weergegeven door een sluitstuk ; vr st (t geeft de vrouwelijke vorm weer)

- Ned : meten - maat -
- Ned: afmeten - afgemeten - afmeting

- Ned: moe-der (va-der , broe-der) D: Mu-tter (Va-ter , Brü-der) E: mo-ther (fa-ther , bro-ther) Fr: mè-re (pè-re , frè-re) Lat: ma-ter (pa-ter , fra-ter) Gr: μη-τηρ = mè-tèr (πα τηρ = pa-tèr) Hiëroglyfen : ´at

-- uit-mond-en

- Ned: zn most (nog niet gegist druivesap) Lat: mustum

- Fr : mot < Lat: muttum < muttire : de klank mu voortbrengen , fluisteren , grommelen Hiëroglyfen : md , mv (met w) : mdw = medou (les mots = woorden)


N

- naam Wkw noemen Gr : ονομα = onoma Lat: nomen D : Name Fr : nom E : name Stam: n-m Hiëroglyfen : rn De mond verbeeldt de r Zie het Griekse ρη-μα : woord ; ρεω = reô (vloeien) We zeggen : vloeiend een taal spreken
-- Arabisch : اسم = ism (naam) Hebr שֵׁם = sjem (naam)

- Ned : nacht D : Nacht E : night Fr : nuit Gr : νυξ , νυκτος = nux (nacht) Lat : nox , noctis Het Griekse nuks < ne ok(w)t Got : nahts Sanskr : nak Oudeng : neaht , niht (u - o - i - a) Het hiëroglyfisch nwt (Noet) is de hemelgodin , de moeder van de zonnegod Re , die zij dagelijks ter wereld brengt Website : https://nlwikipediaorg/wiki/Noet Het woord Noet wordt verbeeld door een kruik (nw) (water-kruik op het hoofd) en een brood (t) : water en brood In de afbeelding heeft zij het levensteken `ankh in haar hand Uit de hemel valt regen , die het graan doet schieten , koren opbrengt en als brood tot voedsel dient
-- Hebr: לָיְלָה = lajëlâh (nacht)

- Ned: wkw nemen - nam - genomen Gr: νεμω = nemô: delen, toedelen, verdelen; med: krijgen, hebben, bezitten Zie Lat: numerus: getal
- Gr: λαμβανω = lambanô (nemen)
-
-

O

- -ocht : bocht , kocht, mocht , pocht , tocht , vocht , zocht

- -ond : blond , bond , grond , mond , pond , rond , vond , wond , zond
- -ont : kont , lont ,

- Ned: offer < ob-fer : op-voer-ing (f/b/p - f/v - r)

oog                      
N: o o g                
D: A u g e              
G:   o f (p)   th a l m o s  
L:   o c u     l   u s  
E:   e y e              
Heb:   a j in              
Fr:   o   oei     l        
                       

- Ned: op-merk-ing Fr: re-marqu-er Het Franse re-mont-er vertalen we naar het Nederlandse be-klim-men, re-double-ment naar ver-dubbel-ing Het voorvoegsel re- wordt op een verschillende wijze vertaald

- Ned: olifant Gr: ελεφας, -αντος Lat: elephantus E: elephant Fr: éléfant D: Elefant
-- Arabisch: فيل = fil Hebr: פיל = pil
-- Stam: l - f/ph of spiegelbeeld: f/p - l

- Osiris , Griekse vorm van het Hiëroglyfisch ws ir -> osir-is (de uitgang is kan de uitspraak van het Griekse -ès zijn; ws=os : ze zou erop kunnen wijzen dat de w zowel de oe- als de o-klank kan weergeven ) Het Latijnse os, ossis , onz mv ossa : beenderen , gebeente Osiris is de god van de onderwereld Zou hij kunnen betekenen : hij die de beenderen (van de gestorvenen ; ossa) ziet (ir: oog) Osiris is de zoon van Noet (de godin van de hemel) en Geb (de god van de aarde) Noet en Geb waren zus en broer
Osiris wordt gezien als de god van de wederopstanding en vruchtbaarheid (overgang van de seizoenen : winter - lente ; de penis in erectie) Zie ook pilaar en de djed van Osiris
- https://nlwikipediaorg/wiki/Osiris_(mythologie)
- https://wwwgooglebe/search?q=osiris&biw=1600&bih=660&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&sqi=2&ved=0ahUKEwia9YbswMTSAhUCMBoKHQBLANgQsAQILQ&dpr=1



P

- p-t : peet , pet , peut , piet , pit , poet , poot , pot , put
11452

- Ned: papyrus Gr: παπυρος Lat: papyrus p-p-r -> (?) b-b-l Ned: papier D Papier Fr: papier E: paper Zie : Chronique d'Egypte Bulletin périodique de la Fondation Egyptologique Reine Elisabeth L'étymologie du mot « papyrus » Joseph Vergote , pp393-397 Print ISSN: 0009-6067 Online ISSN: 2034-6441
- http://wwwegypte-antiquecom/page-egypte-ancienne-papyrus

- Ned: pilaar D: Pfeiler E : pillar Fr pilier
- djed pillar van Osiris : https://wwwgooglebe/search?q=pillar+djed+osiris&biw=1600&bih=660&tbm=isch&imgil=oTmTnpAIbHbP2M%253A%253B8kEWbAY5YICDlM%253Bhttp%25253A%25252F%25252Fwwwpyramidofmancom%25252Fdjed%25252F&source=iu&pf=m&fir=oTmTnpAIbHbP2M%253A%252C8kEWbAY5YICDlM%252C_&usg=__12Fxv_h0qV0wgl0pUr3Z7mFGip8%3D&ved=0ahUKEwjMgriCvcTSAhWKVhoKHVvDD4MQyjcIOA&ei=krK-WMzxJoqtaduGv5gI#imgrc=oTmTnpAIbHbP2M:
- dj : fonetisch weergegeven door het beeld van een slang Is het een klanknabootsend woord , nl de sisklank van een slang ? In het Ned spreken we van slang (wellicht van slingeren) : het geeft de activiteit van de slang weer als 'kruip'dier De letter dj wordt afgebeeld door een opgerichte slang Een slang ondergaat een metamorfose door haar jaarlijkse vervelling , maar ze kan zich langs de grond slingeren maar zich ook oprichten Geeft de djed pilaar de opgerichte dj weer als beeld van Osiris die god van de onderwereld is , maar ook herrijst en tot leven komt ?

- Zuidned: poelde (ook in het Waarschoots) Lat: pulla Fr: poule Spaans : pollo

- plooi
-- L: explicare : ont-plooi-en , ont-vouw-en , uit-leggen

- Ned: put Lat: puteus Fr: puit

Q

- q-n-? Hebr: קָנַה = qânah (verwerven, bezitten, kopen)
-- Grieks : ktaomai zn : ktè-ma : bezit In Rost (1836) wordt verwezen naar de grondvorm kenô : een ledige ruimte maken of veroorzaken kteinô (doden, vermoorden) kenos : ledig , ijdel , nietig

R

- r : behoort tot de "liquidae" letters : http://wwwvanoostendorpnl/fonologie/tongval/t16html

- Ned: vnnl rap ‘snel’ [1599; Kil]
Wrsch een afleiding van de wortel van → rapen, zie aldaar voor de vormen met de betekenis ‘(zich) haasten’
Mnd rap ‘dartel, vlug’ (waaraan ontleend nzw rapp ‘vlug’)

- Ned: regel (in de betekenis van meetlat) D : Regel E : rule Fr: règle Lat: regula In het Latijn bevat lex, legis: wet, eveneens een vloeibare consonant (r/l) gevolgd door een gutturaal (g)
- Arabisch : رجل  (râjul) Aramees : רִגְלָא of רַגְלָא (rigëlâ' of ragëlâ') Hebreeuws : רֶגֶל = règèl (voet, voetstap) Het Latijnse regula betekent : lat , liniaal , maatstaf , richtsnoer , regel Een lengtemaat was bv zoveel voet Zie website : https://nlwikipediaorg/wiki/Voet_(lengtemaat) Stam : r - g- l

- Ned: regeren, richten Fr: régner Lat: regere, rexi, rectum Lat: rex, regis, Fr: roi wordt meestal vertaald door koning; hij was een alleen-regeerder, een mon-arch Lat: reg-num, Fr: règne betekent rijk, koning-rijk -> konink-rijk
-- Hebr: מלך = mâlakh, zn mèlèkh
-- In beide groepen is een vloeibare consonant r/l en een gutturaal g/k

- Ned: rennen Gr: ρεω = reô (vloeien, stromen) Hebr: רזצ = rwts of rûts
- Lat: currere (curro) Fr: courir Ned dialect : crossen
- Ned: renner D: Rennfahrer E: ra-cer
- Ned: koereur /coureur Fr:
- Ned: koers D: Kurs E: course Fr: cours Lat: cursus

- Ned: room Gr: κρεμα = krema D: Creme E: cream Fr: crème Arabisch : كريم = karim

- Ned: ruiken - rook - geroken Arabisch: رائحة = rayiha Hebr: ריח = rich Stam: r - k/ch
-- Gr: οσφραινομαι = osfrainomai: ruiken, speuren naar Lat: alfacere - feci - factum
-- Hebr: קִיטוֹר = qitôr: rook r - (t) - q/k

S

- salto -> Lat: wkw salire , salio , salui , saltum (zie http://wwwkoxkollumnl/cursus/cursuslatstamtijdenlijsthtm) ; saltum : gesprongen , saltus : een sprong salum : deinig , schommeling Fr: sal-u-er Ned: salueren (met de hand heen en weer zwaaien als groet) Frequentatief : saltare : dansen Gr: σαλ-ε-υ-ω = sal-euô : heen en weer schudden , heftig bewegen , op en neer deinen σαλος = salos : onrustige , heftige deining , storm (Griekse stamtijden : http://homekpnnl/herakleitos/Grieks/CSE/CEVO%20stamtijdenpdf )

- Ned: samen Gr: συν = sun Lat: com/con

- Ned: schemer - schemering ( 's morgens en 's avonds: ochtendschemering en avondschemering) Heeft het Hebr wkw sjâkham iets met schemering te maken? In Gn 19,27 wordt het Griekse wkw ορθριζω = orthrizô: vroeg in de ochtend bezig zijn, vroeg in de morgen opstaan (bij de opgang van de zon)

- Ned: schenken Hebr: וַתַּשְׁקֶ֧יןָ = waththasjqîn: en zij leten drinken, zij schonken; wkw act hifil wajjiqtol + imperf 3de pers mv van het wkw שׁקה = sjâqâh: laten drinken, uitschenken

- Ned: schouder Waarschoots: schâ-re

- (s) g:/ch/ - r - v/f/b/ Semitische talen : s - f - r Wat de 1ste letter betreft : k- of s (zie Lat: centum = kentum of sentum) Dan een metathesis? f - r (Indo-Europese talen : r - f) Heeft deze metathesis met de eerste letter te maken ?
- Ned: schrijven D: schreiben Gr: γραφω = grafô (graveren , griffen , schrijven , krabben , krabbelen) Lat: scribere , scripsi , scriptum Frans : é-cri-re Stammedeklinkers: (s) ch/g - v/f/b
- resultaat van het geschrevene (perf deelwoord) , letter : Grieks : γραφ-μα -> γρα-μ-μα (assimilatie van de f aan de m)
- Aramees : סְפַר = sephar Hebreeuws : סָפַר = sâphar (cijferen , tellen)
- Hebr: part praes mann enk ספר = sofer (schrijver , staatssecretaris , schriftgeleerde)

Ned : schrijven ( s - ch=g of k - p = b = f = v Arabisch : كَتَبَ = kataba (schrijven) Taalgebruik in de Qoran : kataba (schrijven) Aramees : סְפַר = sephar (tellen, schrijven) D : schreiben E : write Fr : écrire Grieks : γραφω = grafô (schrijven,griften) Taalgebruik in het NT : grafô (schrijven) Hebreeuws : סָפַר = sâphar (cijferen, tellen, schrijven, griften) Taalgebruik in Tenakh : sâphar (schrijven, griften, cijferen) EN כָּתַב= kâthabh (schrijven) Taalgebruik in Tenakh : kâthabh (schrijven) Latijn : scribere

- Ned: slang - slingeren (Dit drukt de beweging uit) D: Schlange De s geeft de sisklank weer
- Lat: serpens, -ntis Fr: le serpent < serpentis, de uitgang -is valt weg In de Franse uitspraak valt de -t weg
- In het hiëroglyfisch schrift stelt de cobra de letter dz (dzed) voor
- Arabisch: ثعبان (thueban) Hebreeuws : נחש

- sluiten - slot - sleutel Hebr: pâtach : openen miph(ë)theach (middel om te openen) : sleutel In het Hebreeuws wordt verondersteld dat iets gesloten is en dient een "sleutel" om te openen
- Gr: κλη(i)ω of κλειω Lat: claudere , clausi , clausum Gr: κλειθρον = kleithron (slot, grendel) claustrum , Fr: clôture , Ned: claustrum of slot , ook klooster Lat: clavis (sleutel) Fr: clé
- J De Vries (Etymologisch woordenboek , Het Spectrum , 1966) maakt een onderscheid tussen kentum- (centum = kentum : honderd) en satemtalen (centum wordt satem) Zou het kunnen dat sluiten afkomstig is van het Latijnse claudere (c/k tegenover s) ?
- Stam : c /k/s - l - d /t Ook n (Grieks) tegenover m (Latijn)

- Ned: slurf, zie slurpen, op-slorp-en (Lat: sorbere, stam: s - r -b/p; in het Latijn zonder l); het heeft te maken met het geluid waabij eten en voedsel genomen wordt De slurf van een olifant is het lichaamsdeel dat eten en drinken tot zich neemt en daarbij een geluid geeft dat wij slurpen noemen
-- Gr: προβοσκις, -δος = proboskis, -idos: lett: voor het voeden, zie προ = pro + βοσκεω = boskeô: voeden Lat: proboscis, -idis De slurf is dus het middel om voedsel tot zich te nemen

- Ned: smoor Waarschoots: smur: mist

- snellen - snel -

- spieken (afkijken) Lat: specere, spexi, spectum respicere (terugkijken)

- Ned: staan Gr: ι-στη-μι = i-stè-mi: staan, stellen Lat: stare
-- Gr: εξ-ι-στη-μι = ex-i-stè-mi: uit-staan, buiten zichzelf staan, brengen uiten (de gewone toestand), veranderen Lat: existare Fr: exister
--- zn het bestaan Gr: εκ-στασις = exstasis: extase, het buiten zichzelf staan, het buiten zichzelf bestaan Fr: ex-ist-ence: be-staan
- Ned: opstaan Er is een verschil met op-staan en ergens op staan Gr: αν-ιστη-μι

- Ned: stad D: Stadt
- E : city Lat: civitas
- Arabisch : مدينة = medina
- Gr: polis
- Fr: ville
- Hiëroglief : niwt : http://wwwgardenvisitcom/blog/niwt-symbol-ancient-egyptian-city-determinative-hieroglyph/ https://enwikipediaorg/wiki/Townsite-city-region_(hieroglyph) http://wwwshabtiscom/Amen-niwt-nakhthtml https://booksgooglebe/books?id=1Jead15xcBQC&pg=PA189&lpg=PA189&dq=niwt&source=bl&ots=YztyETyGxS&sig=XmAw359QrIAl14CUQQDnVt_cB-U&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiN-4T0psDSAhXIyRoKHWkmBWE4FBDoAQguMAM#v=onepage&q=niwt&f=false

- Ned : steunen (uit : stewnen?) Waarschoots : steun

- Ned: stijl (in de betekenis van pilaar, zuil) Gr: στη-λη (stel-ling < stellen < staan) Lat: statua (stare)

- Ned: st-ra-len Lat : radiare : stralen radians (de stralende) : de zon Waarschoots : strauwn Hiëroglyfen : ra : weergegeven door een mond (r) en een onderarm met hand en vingers (ajin ; Gr : χειρ = cheir : hand ; grijpen) en het determinatief : een cirkel met een punt erin (de zon) Zie : https://nlwikipediaorg/wiki/Ra_(god) In het Hebreeuws is zien: râ'âh Zon en zien kunnen dus verband met elkaar hebben Gr: λαμπω = lampô
- Ned: straal Oude verwante talen wijzen naar pijl D: Strahl Lat: radius

- Ned: stromen , s-t-ro-m-en De Germaanse woorden zijn door -t invoeging uit Indo-Europese stam sreu ontstaan Gr: ρεω = rheô
- Van wkw naar zn Gr: ρευ-μα : stro ming

- Ned: stuurs: (Etymologisch Woordenboek, De Vries): stijf, sterk, streng Verwant met het Griekse στερεος = stereos ? Gemeenschappelijke medeklinkers (stam: s-t-r)


T

- Ned : raken , aanraken , tikken , aantikken -> toets ? E : touch Fr toucher < volkslat toccare < Lat : ta-n-g-ere (tetigi , tactum) It : toccare Sp : tocar Raken = treffen "Noli me tangere" (wil me niet aanraken, wil me niet vasthouden, klamp je niet vast) : Joh 20,13 Ned : tang : gereedschap om iets te grijpen , vast te houden Ned : tank : een reservoir om vloeistoffen vast te houden
In het NT komen 2 soorten aanrakingen voor : de ene in de betekenis van : voor zichzelf vasthouden , vastklampen , iemand niet loslaten ; de tweede in de betekenis van : de bevrijdende kracht van de ander erkennen (bloedvloeiende vrouw in Mc 5,25-34) De 2 betekenissen komen voor in Ps-Mt XIII,4 : Salome wil een bewijs van wat Zelomi zegt over de maagdelijkheid van Maria ; ze gelooft niet In Ps-Mt XIII,5 gelooft Zelomi de jongeling dat zij door het kind kan genezen worden Zij raakt de rand (zie Mt 9,20 en Lc 8,44) van de doeken aan en wordt genezen Zelfs textueel wordt naar het verhaal van de ongelovige Thomas verwezen (Joh 20, 25 : nisi … non credam : tenzij … zal ik niet geloven) In Ps-Mt XIII,3 gelooft Zelomi onmiddellijk en roept uit : Heer , grote Heer (Zoals Thomas uitroept : mijn Heer en mijn God)
De 2 vroedvrouwen zijn nodig om de maagdelijkheid van Maria te bewijzen Twee : omdat een bewijs slechts geldig is bij twee getuigen
De naam Salome komt voor in Mc 16,1 Zij zal getuige zijn van het lege graf en van het getuigenis van de jongeling over de verrijzenis van Jezus Zo omspant Salome het hele leven van Jezus : geboren uit de maagd Maria … de derde dag verrezen uit de doden  

-- Gr ἁπτω = haptô (hechten, vastgrijpen, aanraken) Bayens (1963 , nr96 nota en 1 : "De praesensstam wordt dikwijls versterkt met τ = t" Ned : = hap-pen ? (bijten) Een hap is een beet

- Ned: tillen Optillen = opheffen Gr: τελλω (?) ανατειλοντος του ηλιου (nadat de zon was opgegaan ; nadat de zon naar boven / op-getild)

- -ter Lat: pa-ter (va-der) , ma-ter (moe-der) , fra-ter (broe-der) ->

- tocht < tijgen (trekken, beginnen) Lat : dicere (zeggen) Gr : deiknumi (tonen)

- Trouw kan een werkwoordvorm en een zelfstandig naamwoord zijn De werkwoordvorm is actief imperatief 2de persoon enkelvoud van het werkwoord trouwen Het zelfstandig naamwoord is afgeleid van het werkwoord Bij dergelijke woorden die éénlettergrepig zijn krijgt het zelfstandig naamwoord het bepaald lidwoord de
Het werkwoord trouwen kan een prefix krijgen : be-trouwen , ver-trouwen Hieruit is dan het zelfstandig naamwoord ontstaan : het be-trouwen , het ver-trouwen

- Ned: tuin : een bebouwd stuk grond binnen een omheining bij een woning ; omheining , omheinde ruimte
- Lat: hortus Fr: jardin E;: garden Stam : h/g:j - r - t/d
- Gr: κηπος = kèpos D: Hufe Ned: hoeve Stam : k/h - p/f/v : "omsluiting" - In het hiëroglyfisch komt de h overeen met : volgens sommigen : een hof met ingang , volgens anderen : een rieten hut

- twee Arabisch : اِثنَان = ´ithnân (twee) D : zwei E : two Fr : deux Grieks : δυο = duo (twee) Hebreeuws : שְׂנַיִם = sjënajim (twee) Lat : duo (d - t - z/ts ; u -w) Er zijn slechts twee geslachten : mannelijk en vrouwelijk Er kunnen dus slechts jongens en meisjes geboren worden In het gezin zijn er dus ouders , broers en zussen Hiëroglyfen : sn(w) : twee sn : broer snt : zus(ter) (t geeft de vrouwelijke vorm aan)

U

- Ned: één Lat: un-us Fr: un (de uitgang valt weg Blijft over: un; uitspraak: ë met nasaalklank n D: ein E: one (de Latijnse u wordt w, en een ë uitgang Uitspraak: woin)
-- Bijvoeglijk naamwoord Hoofdtelwoord: één
-- Indo-Europese stam: sem Zie Grieks: εις μια εν

- -uit : buit , duit , fluit , guit , kluit , luit , ruit , snuit
--- Als prefix : uit-



V

- Ned : va-der Arabisch : اَب = ´ab (vader) Taalgebruik in de Qoran : ´ab (vader) D : Va-ter E : fa-ther Fr : pè-re Grieks : πατηρ = pa-tèr (va-der) Taalgebruik in het NT : patèr (vader) Hebreeuws : אַב = ´abh (vader) Taalgebruik in Tenakh : ´abh (vader) Lat : pa-ter Stam: b/p/v/f - a

- van D: von E: of Hiëroglyfen : n ; na een zelfst nw mann mv n(w) ; na een vr zelfst nw enk en mv : n(t) nw - van : metathesis ? Stam : v/f/w , n nw wordt voorgesteld door een vat ; bier van het vat Een vloeistof heeft een vat nodig om het te kunnen bevatten

- Ned: vast (bevestigd , gevestigd) Lat: fixum D: fest Fr: fixé
- Ned: vestigen Lat: fingere , fixi , fixum

- vat E: barrel Fr: baril

- Ned: vee Lat : pecus

- Ned : ven-ster Fr : fen-être < fen-es-ter Lat: fenestra

- Ned : ver-meer-deren Lat : aug-ment-are It : aumentare Sp : aumentar Fr : augmenter E : augment Ned : augmenteren D : augmentieren < Indo-Eurepees aweg (groeien) Lat augere (vermeerderen, doen groeien, vergroten) - auctus
- Ned : veel Indo-Europees : epe- , ple (p / f / v + l) A : Arabisch : كثير = kathir (zie http://wwwarabischlexiconcom/183-kathyr-veel-1603157916101585html) D : viel E : much Fr : beaucoup ) Gr : πολυς = polus (veel) Hebr + Aramees : רַב = rab Lat : multus

- Ned: ver-zadig-en , ver-zadig-d Middelned: versaden , saden , sadigen Hebr: סעד = sâad (steunen , ook : sterken, zich verkwikken)

- Ned: veulen D: Fohlen E: foal Fr: poulain Gr: πωλος = pôlos: veulen Stam: v/f/p - l
-

- Ned: vinger D: Finger E: finger
- Gr: δακτυλος = daktulos Lat: ta-n-gere , tetigi , tactum Fr: doigt Stam : t/d - g/c -> dig-itus Hoe is de verhouding van de v/f en d/t ?

- Ned: vlak-te Hebr: ככר = kkr cirkel, rond

- Ned: voeren D: führen Gr: φερω = ferô Lat: ferre
- Ned: voertuig , vervoeren , het vervoer , vervoermiddelen , afvoeren , wegvoeren ,

por-tare (f / p) Frans : porter Italiaans : portare Ned : bre-n-gen (p / b) D : bringen E : to bring

- Ned : voet , poot D : Fuss E : foot Fr : pied Grieks : πους = pous , ποδος = podos (voet) Latijn : pes , -dis (p - f - v ; d - t) Stam : p/v - s/t/d Het Latijnse regula betekent : lat , liniaal , maatstaf , richtsnoer , regel Een lengtemaat was bv zoveel voet Zie website : https://nlwikipediaorg/wiki/Voet_(lengtemaat)
- Arabisch : رجل  (râjul) Aramees : רִגְלָא of רַגְלָא (rigëlâ' of ragëlâ') Hebreeuws : רֶגֶל = règèl (voet, voetstap) Het Latijnse regula betekent : lat , liniaal , maatstaf , richtsnoer , regel Een lengtemaat was bv zoveel voet Zie website : https://nlwikipediaorg/wiki/Voet_(lengtemaat) Stam : r - g- l

- Ned : vol Indo-Europees : epe- , ple (p / f / v + l) Arabisch : كامل = kamil D : voll E : Full Fr : plein Gr : πολυς = polus Hebr : מָלֵא = mâle Lat : plenus (vol) It : pieno Sp : pleno

- Ned : vol-heid Indo-Europees : epe- , ple (p / f / v + l) D : Fülle E : Fulness / plenitude Fr : plénitude Gr : πληρωμα = plèrôma L : pleni-tudo It : plenitudine Sp : plenitud

- Ned: vragen D: fragen
- E: ask
- Fr: demander

- Ned: vrij D: Frei E: free Stam: v/f - r
- Lat: liber De l is ofwel in het Latijn en het Grieks toegevoegd of de Germaanse stammen hebben de l weggelaten Stam: b- (v/f) - r ; Fr: libre
- Gr: ε-λευθ-ερ-ος = eleutheros Een e vóór de l , een th in de plaats van een b/v/f



W

- Ned: waar Lat: verus Fr: vrai

- Ned: waarschuwen < waar + schuwen Het betekent ongeveer: "door opmerkzaam te maken op zijn hoede doen zijn" (De Vries, 1971) Fr: avertissement < Fr: avertir < volkslatijn: avertire > klassiek Latijn: advertere: wenden naar, zijn aandacht vestigen op, opletten, opmerken

- Ned: warm D: warm Gr: θερμος = thermos Stam : w/th? - r - m

- warm-te D: Wärme Fr: chaleur

- Ned: wie ?
- Ned: wat ? D: What ? E: what ? Fr: quel ? Grieks : τι = ti? Lat: quod
- Ned: waar ?
- Ned: wanneer ?

- Ned: want Gr: γὰρ = gar: want, immers Fr: car < Lat: quare: om welke zaak, daarom, dus

- water D : Wasser E : water Grieks : ὑδωρ = hudôr (water) Grieks : Taalgebruik in het NT : hudôr (water) Oudkerkslavisch : voda en genalaseerd Latijn unda Oudindisch : udan In het Hiëroglyfisch stelt een papyrus de klankwaarde w'd (wad) voor ; het betekent groen, vers zijn ; w'd wr (wad oer) : zee (de groene - grote = de grote groene)
- Fr : eau Lat : aqua

- Ned: weg wkw be-wegen - bewoog - bewogen D: Weg E: way Lat: via (via-tor: reiziger, iemand die op weg gaat) Fr: voie (voiture: een voertuig om op weg te gaan)
- ὁδὸς = hodos: weg; stam: sod Sanskriet: a-sad-: betreden; Russ: xod: voortgang
- Gr ερχομαι = erchomai: be-weg-en, op weg gaan; medeklinkers: X - r - ch; de beginklinker kan wijzen op de halfklinker/-medeklinker w/u + r tussen haakjes plaatsen; zo bekomen we w-g: weg
- Hebr: הלך = hâlakh: gaan Plaatsen we de ל = l tussen haakjes, dan hebben we הך = h - k -> weg De halachah is de levensweg, de wijze waarop de levensweg moet gegaan worden In Deuteronomium wordt gesteld dat wie de geboden en voorschriften onderhoudt, zal leven; zo niet zal hij sterven De bdidachè vertrekt van de twee wegen: de ene van het leven, de andere van de dood In De Krijgsrol van de Dode Zeerollen is er sprake van de kinderen van het licht en de kinderen van de duisternis

- Ned: wekken Lat: vegere: flink, levendig zijn, opge-wek-t zijn

- Wellicht wekken uit de slaap , op-wekken Ned wekken vlg Lat resurgere Surgere (surrexi , surrectum) = oprijzen , opstaan , rechtop staan sur < super = op, boven + regere (rexi , rectum) : richten (rechtop), leiden , sturen -> op-richten = rechtop staan -> resurgere = opnieuw op-richten , terug rechtop staan Ned rekken (Lat reg- ) , uitstrekken Rectus = recht Fr résurrection
Fr ressusciter cfr Lat suscitare super : op , boven + citare (citus : vlug , snel) : in beweging brengen Aldus : terug in beweging brengen , heropleven
Fr réveiller : wekken , ont-waken < re + vigilare (vig- wak- , wek-) waken

- (ge)welf Fr: voûte (Waarschoots : vede zoals be-de < bed) Lat: volvere , volvi , volutum

-

- Ned: wkw weten - wist - geweten Gr: οιδα = oida (ik weet) (Stam: tweeklank met) i/j/w - d/t:/ss Hebr: יָדַע = jâda` (kennen, weten) Stam: d-` = da`a De ajin is een diepe keelletters en kan misschien als een k klinken In dat geval zou er een verband zijn met de stam d-k (zie leren)
- Ned: ver-wit-t-igen (laten of doen weten) Middennederlands: wit-tich: "verstand-ig, kund-ig" < wit: "verstand, kennis"

- Ned: wijn D: Wein E: wine Fr: vin Gr: οινος = oinos Lat: vinum Stam : v/w - n

- Ned: wolf Lat: lupus

Y


Z

- zien Hebr: נבט = nâbhat: zien, kijken Lat: videre Gr: ειδεν: hij zag Stamletters: bh/v + d/t (Gn 19,26)
- Ned: zien, zag, gezien Hebr: שׁקף: neerzien, omlaag kijken Vergelijk: Ned: zag en Hebr שׁק (Gn 19,28)

- Ned: zetten/ zitten - neder-zetting Lat: sedere Hebr: nifal nitsabh: zich stellen, staan matsâbhâh (prefix om een plaats aan te duiden): standplaats, bezetting, wachtpost, zuil (grens?), gedenkteken Egypt: mastaba

- Ned: zon D: Sonne E: sun Indo-Europese stam: sehu-el
- Gr : λιος = hèlios (sâwelios Is het Ned woord hel (helder , helschijnend) verwant met de Griekse stam λ- = hèl- ? Lat: sol (sawol of swol) , solis Fr: soleil (uit het Latijnse verkleinwoord soliculus) En naast de woorden met l , staan de woorden met n? Vandaar : zon enz
- Hebr: שֶׁמֶשׁ = sjèmèsj (zon) Taalgebruik in Tenakh : sjèmèsj (zon) Getalswaarde : sjin = 21 of 300 ; mem = 13 of 40 ; totaal : 55 (5 X 11) OF 640 (2² X 2³ X 2³ X 5²) Structuur : 3 - 4 - 3 De som van de elementen is telkens 1 Tenakh (50) Pentateuch (3) Eerdere Profeten (21) Latere Profeten (6) 12 Kleine Profeten (6) Geschriften (14) Zn qatl-vorm (Lettinga , 1961 , 24e1) Spiegelwoord Van links naar rechts , van het oosten naar het westen : een sj in het oosten (van de opgaande zon) , een sj in het westen van de ondergaande zon , een m in het midden (als hoogtepunt van de gang van de zon , op de middag) Arabisch : شمس = sjamsj (zon)
- Hiëroglyfen : ra : weergegeven door een mond (r) en een onderarm met hand en vingers (ajin ; Gr : χειρ = cheir : hand ; grijpen) en het determinatief : een cirkel met een punt erin (de zon) Zie : https://nlwikipediaorg/wiki/Ra_(god)
- Ned: st-ra-len Lat : radiare : stralen radians (de stralende) : de zon Waarschoots : strauwn
- Ned: schijnen D: scheinen E : to shine Hebben schijnen (sjijnen) en zon (s/z - n) met elkaar te maken ? Is schijnen een activiteit van de zon ?

- Ned: zoon D : Sohn E : son In het hiëroglyfisch geeft de eend de klankwaarde s' (zoon) weer
- Arabisch : اِبن = ´ibn (zoon) Taalgebruik in de Qoran : ´ibn (zoon) Hebreeuws : בֵּן/ בִּן / בֶּן= ben / bin / bèn (zoon, kind) b/p/v/f - n
- Lat: filius Fr : fils
- Gr : υἰος = huios (zoon)

- zout (zou zowt moeten uitgesproken worden) D: Salz E: salt In het Duits: de l ipv de u, de t tot z (ts) Lat: sal, -is Gr: αλς = hals Hebr: mèlach Een methathesis in het Grieks?

- Ned: zuil D: Säule

- zus-ter (fra-ter , pa-ter , ma-ter ; broe-der , va-der, moe-der , zus-ter) D: Schwester E : sister Fr: soeur Lat: soror , -oris Hiëroglyfen : snt

- zwart D : schwarz Hiëroglyfen : km (keme)
-- E: black
-- km : zwart worden , zwart zijn kmt : Egypte
-- Lat : niger Fr: noir

a
b
c
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
q
r
s
t
u
v
w
x
y
z